Duane "Keffe D" Davis uznany za winnego zabójstwa Tupaca Shakura niemal 30 lat po strzelaninie w Las Vegas
Ława przysięgłych w Las Vegas uznała Duane'a "Keffe D" Davisa za winnego zabójstwa pierwszego stopnia w sprawie śmierci Tupaca Shakura, co oznacza pierwszy wyrok skazujący w jednej z najsłynniejszych nierozwiązanych spraw w historii hip-hopu. Według relacji Associated Press dwunastu przysięgłych w hrabstwie Clark podjęło decyzję 31 sierpnia 2026 roku po niespełna trzech godzinach narady. Davis, obecnie 63-letni i niegdyś prominentny członek South Side Compton Crips, nie został oskarżony o osobiste oddanie śmiertelnych strzałów. Prokuratura twierdziła, że zorganizował odwetowy atak, zdobył broń i umożliwił przeprowadzenie strzelaniny po konflikcie, do którego doszło kilka godzin wcześniej w hotelu MGM Grand. Wyrok zapadł zaledwie kilka dni przed 30. rocznicą strzelaniny, w której Shakur został ciężko ranny, oraz niecałe dwa tygodnie przed 30. rocznicą jego śmierci.
Shakur miał 25 lat, gdy 7 września 1996 roku został postrzelony, siedząc na miejscu pasażera w czarnym BMW prowadzonym przez współzałożyciela wytwórni Death Row Records, Mariona "Suge'a" Knighta. Według policyjnego opisu wydarzeń i dowodów przedstawionych podczas postępowania samochód zatrzymał się na światłach w pobliżu skrzyżowania Flamingo Road i Koval Lane w Las Vegas, kiedy podjechał do niego biały Cadillac. Z tego pojazdu otwarto ogień. Knight przeżył, natomiast Shakur odniósł liczne rany postrzałowe i zmarł w szpitalu 13 września 1996 roku. Przez dziesięciolecia zabójstwo było przedmiotem licznych teorii, śledztw medialnych i spekulacji, jednak aż do aresztowania Davisa w 2023 roku nikt nie został oskarżony karnie o śmierć Shakura.
Wyrok po procesie, który ponownie otworzył wydarzenia z 1996 roku
Proces przed sędzią Carli Kierny w Sądzie Okręgowym hrabstwa Clark trwał kilka tygodni, a część dowodowa obejmowała dziewięć dni zeznań. Associated Press poinformowała, że prokuratura powołała ponad dwudziestu świadków, w tym byłych policyjnych śledczych, ekspertów od miejsc zbrodni, osoby związane z ówczesną sceną muzyczną oraz ludzi zaznajomionych z konfliktami pomiędzy gangami ulicznymi w południowej Kalifornii. Obrona następnie powołała trzech byłych funkcjonariuszy policji i próbowała wykazać, że kluczowe elementy sprawy przedstawionej przez państwo są słabo poparte dowodami materialnymi. Davis nie zeznawał we własnej obronie. Po mowach końcowych 31 sierpnia ława przysięgłych rozpoczęła naradę i jeszcze tego samego dnia wróciła z wyrokiem uznającym go za winnego.
Prokuratorzy podczas postępowania podkreślali, że ich sprawa nie zależy od twierdzenia, iż Davis był bezpośrednim strzelcem. Według Associated Press główny zastępca prokuratora okręgowego Binu Palal na początku procesu wyraźnie powiedział przysięgłym, że Davis nie pociągnął za spust, ale zgodnie z aktem oskarżenia zaplanował strzelaninę jako odwet za atak na swojego siostrzeńca. Taka konstrukcja odpowiedzialności jest istotna, ponieważ prawo Nevady nie ogranicza odpowiedzialności karnej wyłącznie do osoby, która fizycznie popełnia przestępstwo. Zgodnie z prawem stanu Nevada dotyczącym uczestników przestępstw osoba, która pomaga, zachęca, nakazuje, doradza lub w inny sposób umożliwia popełnienie przestępstwa, może odpowiadać jak główny sprawca. Właśnie na tej podstawie prawnej prokuratura budowała tezę, że Davis może ponosić odpowiedzialność za zabójstwo nawet wtedy, jeśli ława przysięgłych nie ustali, że osobiście strzelał.
Prokuratura: atak był odwetem po bójce w MGM Grand
Kluczowa część chronologii dotyczy wydarzeń po walce bokserskiej Mike'a Tysona i Bruce'a Seldona w MGM Grand Garden Arena 7 września 1996 roku. Nagrania z hotelowego monitoringu, wielokrotnie publikowane na przestrzeni lat i ponownie pokazane podczas procesu, przedstawiają Shakura, Knighta i osoby z ich otoczenia uczestniczące w fizycznym starciu z Orlandem "Baby Lane" Andersonem. Anderson był siostrzeńcem Davisa i członkiem South Side Compton Crips. Według wersji prokuratury oraz wcześniejszej relacji policji Las Vegas ten atak stał się bezpośrednim impulsem do odwetu. Śledczy w 2023 roku, ogłaszając akt oskarżenia, podali, że po tym incydencie Davis zaczął organizować działania wymierzone w Shakura i Knighta.
Prokuratorzy twierdzili, że po bójce Davis zdobył pistolet i wraz z trzema innymi mężczyznami jeździł białym Cadillakiem, szukając samochodu Shakura. Według policyjnej wersji z 2023 roku i wcześniejszych wypowiedzi Davisa odtworzonych ławie przysięgłych razem z nim w Cadillaku znajdowali się Orlando Anderson, Deandrae "Freaky" Smith i Terry "Bubble Up" Brown. Wszyscy trzej od tego czasu zmarli. W różnych wersjach tej historii Davis mówił, że przekazał broń osobom siedzącym na tylnym siedzeniu. W rozmowie ze śledczymi w 2008 roku powiedział, że strzelał Anderson, podczas gdy inne zeznania zebrane na przestrzeni lat rodziły pytanie, czy mógł strzelać ktoś inny z tylnego siedzenia. Dlatego ważne jest rozróżnienie pomiędzy tym, co sądowo ustalono w kwestii odpowiedzialności Davisa, a pytaniem o tożsamość osoby, która fizycznie oddała strzały: wyrok przeciwko Davisowi nie oznacza, że ława przysięgłych musiała ostatecznie rozstrzygnąć każdy szczegół dotyczący tego, kto trzymał broń w chwili strzelaniny.
Własne wypowiedzi Davisa stały się centrum sprawy
Jedną z najbardziej uderzających cech postępowania był fakt, że znaczną część dowodów przeciwko Davisowi stanowiły jego własne słowa z różnych okresów. Według Associated Press prokuratura przedstawiła ławie przysięgłych cztery grupy jego wypowiedzi: rozmowę ze śledczymi z 2008 roku, rozmowę z policją Las Vegas z 2009 roku, wywiad nagrany w 2017 roku na potrzeby projektu dokumentalnego oraz wspomnienia "Compton Street Legend" opublikowane w 2019 roku. W tych relacjach Davis wielokrotnie mówił o swojej obecności w Cadillaku, o przemieszczaniu się grupy po bójce w MGM Grand oraz o tym, w jaki sposób broń znalazła się w tylnej części samochodu. Prokuratorzy twierdzili, że w kluczowych elementach opowieści powtarzają się wzajemnie zgodne szczegóły, których nie można po prostu wyjaśnić jako przypadkowego zmyślenia.
Szczególne zagadnienie prawne dotyczyło wywiadu z 2008 roku. Obrona twierdziła, że Davis rozmawiał wtedy ze śledczymi w ramach porozumienia, które zapewniało mu ochronę przed ściganiem karnym za to, co powie, i że taki materiał nie powinien być używany przeciwko niemu. Sędzia Kierny w lipcu 2026 roku zezwoliła na wykorzystanie nagrania tej rozmowy podczas procesu. We wcześniejszym orzeczeniu dopuściła także wykorzystanie wspomnień z 2019 roku, odrzucając argument obrony, że książka jest zbyt mocno sfabularyzowana i że z powodu udziału współautora nie można ustalić, które fragmenty Davis rzeczywiście napisał. Associated Press poinformowała, że sędzia uznała, iż Davis publicznie zaakceptował treść książki jako własną wersję wydarzeń, między innymi w wywiadach, w których przedstawiał ją jako prawdziwy opis.
W mowach końcowych prokuratura próbowała przekonać ławę przysięgłych, że właśnie ciągłość własnych wypowiedzi Davisa jest silniejsza niż teza obrony o przechwałkach i komercyjnym wyolbrzymianiu. Palal, według relacji Associated Press, argumentował, że w rozmowie z 2008 roku Davis miał motywację, by mówić prawdę, ponieważ wywiad ten był częścią porozumienia związanego z innym federalnym śledztwem. Prokuratorzy podkreślali również, że podczas późniejszych publicznych wystąpień nadal mówił o sprawie, nawet gdy nie znajdował się już w tej samej sytuacji prawnej. W jednym z nagrań rozmowy telefonicznej z więzienia, odtworzonym ławie przysięgłych po jego aresztowaniu w 2023 roku, Davis skarżył się, że jego słowa są wykorzystywane przeciwko niemu i że powinien był przestać udzielać wywiadów. Dla prokuratury był to dodatkowy argument, że nie chodzi o jedną odosobnioną lub błędnie zinterpretowaną wypowiedź, lecz o serię publicznych i prywatnych relacji rozciągających się na wiele lat.
Obrona wskazywała na brak dowodów fizycznych i sprzeczności
Adwokat Davisa, Michael Sanft, kwestionował wiarygodność takiego podejścia i twierdził, że jego klient przez lata wyolbrzymiał historie o własnej roli, aby zdobyć uwagę i pieniądze. Obrona podkreślała, że nie ma fizycznego dowodu, który bezpośrednio umieszczałby Davisa na miejscu strzelaniny, że nie zachowała się żadna broń powiązana z nim oraz że po trzech dekadach wiele śladów zostało utraconych, jest niepełnych lub trudnych do zweryfikowania. Associated Press poinformowała podczas procesu, że były śledczy z Compton, Robert Ladd, przyznał, iż poza własnymi wypowiedziami Davisa nie istnieje fizyczny dowód umieszczający go tego wieczoru w Las Vegas ani zapisy telefoniczne wskazujące, że wydał polecenie przeprowadzenia strzelaniny. Obrona wykorzystywała takie braki jako argument, że wyrok nie powinien opierać się na historiach, które zmieniały się z biegiem czasu.
Sanft atakował także jakość pierwotnego śledztwa z 1996 roku i późniejszych policyjnych prób rekonstrukcji wydarzeń. Twierdził, że upływ dziesięcioleci poważnie ograniczył możliwość zweryfikowania wspomnień świadków, autentyczności poszczególnych twierdzeń oraz kontekstu, w którym powstały wypowiedzi Davisa. W mowach końcowych obrona powiedziała przysięgłym, że prokuratura próbuje zmienić "fikcję" w fakty. Ława przysięgłych przyjęła jednak argument państwa, że powtarzające się wypowiedzi Davisa, w połączeniu z innymi zeznaniami i znaną chronologią wydarzeń, wystarczają do udowodnienia jego odpowiedzialności karnej ponad uzasadnioną wątpliwość.
Aresztowanie w 2023 roku zakończyło dekady bez aktu oskarżenia
Duży przełom w sprawie nastąpił w lipcu 2023 roku, gdy policja Las Vegas przeszukała dom Davisa w Henderson, mieście położonym w obszarze metropolitalnym Las Vegas. Według opublikowanego wówczas nakazu przeszukania śledczy szukali urządzeń elektronicznych, dokumentów, fotografii, materiałów związanych z programami telewizyjnymi i książkami o zabójstwie Shakura oraz egzemplarzy wspomnień "Compton Street Legend". We wrześniu tego samego roku wielka ława przysięgłych hrabstwa Clark wystawiła akt oskarżenia, a Davis został aresztowany 29 września 2023 roku. Prokurator okręgowy Steve Wolfson ogłosił wtedy, że wielka ława przysięgłych przez miesiące analizowała dowody przed podjęciem decyzji, iż istnieją wystarczające podstawy do wszczęcia postępowania karnego.
Las Vegas Metropolitan Police Department podkreślił wtedy, że publiczne wypowiedzi Davisa odegrały istotną rolę w ponownym uruchomieniu śledztwa. Funkcjonariusze policji odtworzyli wydarzenia od bójki w MGM Grand po strzelaninę na Flamingo Road i opisali Davisa jako osobę, która według ich śledztwa zorganizowała zdobycie broni oraz odwetowe poszukiwanie Shakura i Knighta. Davis nie przyznał się do winy, a postępowanie ze względu na obszerność materiału dowodowego i przygotowań było kilkakrotnie modyfikowane, zanim ostatecznie trafiło przed ławę przysięgłych w sierpniu 2026 roku. Jego proces był jedynym postępowaniem karnym, jakie kiedykolwiek przeprowadzono w sprawie zabójstwa Shakura.
Co oznacza wyrok i co wydarzy się 13 października
Po ogłoszeniu wyroku Davis zapowiedział apelację. Associated Press poinformowała, że po tym, jak sędzia zdecydowała, iż ma pozostać w areszcie bez możliwości zwolnienia za kaucją, bezpośrednio powiedział sądowi, że chce się odwołać. Sędzia odpowiedziała, że postępowanie apelacyjne nastąpi po wymierzeniu kary. Oznacza to, że wyrok z 31 sierpnia jest kluczową decyzją ławy przysięgłych, ale nie stanowi ostatecznego zakończenia wszystkich postępowań sądowych. Po wymierzeniu kary obrona będzie mogła zakwestionować kwestie prawne, które pojawiły się przed procesem i w jego trakcie, w tym decyzje dotyczące dopuszczalności wcześniejszych wypowiedzi Davisa.
Ogłoszenie kary zaplanowano na 13 października 2026 roku. Według relacji z ogłoszenia wyroku oraz przepisów Nevady dotyczących zabójstwa pierwszego stopnia wśród możliwych kar znajduje się dożywotnie pozbawienie wolności bez możliwości warunkowego zwolnienia. Dokładną karę określi sąd. Prokuratura po wyroku ogłosiła również, że zrezygnuje z dodatkowej części zarzutu związanej z okolicznością obciążającą w postaci działania na korzyść grupy przestępczej, powołując się na problemy logistyczne ze świadkami. Sam wyrok skazujący za zabójstwo pierwszego stopnia z użyciem śmiercionośnej broni nie został przez to unieważniony.
Po odczytaniu wyroku w sali sądowej odnotowano silne reakcje członków rodziny Shakura. Associated Press poinformowała, że jego siostra Sekyiwa "Set" Shakur rozpłakała się, podczas gdy niektórzy członkowie rodziny i inne obecne osoby obejmowali się po zakończeniu posiedzenia. Po drugiej stronie sali sądowej siedział syn Davisa, który podczas ogłaszania wyroku zakrył twarz dłonią. Takie sceny przypomniały, jak wielki osobisty ciężar, oprócz wymiaru prawnego, sprawa ta przez dziesięciolecia miała dla rodzin osób związanych z wydarzeniem.
Sprawa, która wykroczyła poza granice śledztwa kryminalnego
Zabójstwo Shakura od dawna jest częścią szerszej historii amerykańskiej kultury popularnej i burzliwej sceny hip-hopowej lat 90. Jego kariera muzyczna trwała stosunkowo krótko, ale wywarła ogromny wpływ na rap, społecznie zaangażowaną muzykę popularną i pokolenia artystów. Associated Press podaje, że Shakur miał pięć albumów na pierwszym miejscu amerykańskich list przebojów, sześć nominacji do nagrody Grammy oraz że w 2017 roku został pośmiertnie wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame. W 2023 roku otrzymał również gwiazdę na Hollywood Walk of Fame. Jego śmierć w wieku 25 lat dodatkowo utrwaliła mitologię, która przez dziesięciolecia narastała wokół jego życia, konfliktów na ówczesnej scenie rapowej oraz niewyjaśnionych okoliczności zabójstwa.
W debacie publicznej śmierć Shakura często wiązano z szerszą rywalizacją amerykańskiej sceny rapowej pomiędzy Zachodnim a Wschodnim Wybrzeżem, jednak postępowanie sądowe przeciwko Davisowi koncentrowało się znacznie konkretniej na lokalnym łańcuchu wydarzeń w Las Vegas i konflikcie pomiędzy ludźmi związanymi z Death Row Records, Mob Piru i South Side Compton Crips. Prokuratorzy twierdzili, że bezpośrednim motywem był odwet za pobicie Orlanda Andersona kilka godzin przed strzelaniną. Ławie przysięgłych przedstawiono więc sprawę, która nie wymagała rozstrzygania wszystkich teorii dotyczących przemysłu muzycznego powtarzanych przez dziesięciolecia, lecz odpowiedzi na węższe pytanie o rolę Davisa w organizowaniu ataku.
Wyrok zamyka zatem jeden z najważniejszych etapów śledztwa, ale nie usuwa wszystkich niewiadomych, które nagromadziły się od 1996 roku. Nie ustalono sądowo, że Davis osobiście strzelał, a tożsamość bezpośredniego strzelca oraz niektóre szczegóły dotyczące przemieszczania się osób w Cadillaku pozostały przedmiotem różnych relacji. To, co ława przysięgłych obecnie ustaliła, to jego odpowiedzialność karna za zabójstwo pierwszego stopnia. Niemal 30 lat po strzelaninie sprawa, która przez długi czas była synonimem nierozwiązanej zbrodni, po raz pierwszy zakończyła się wyrokiem skazującym, a kolejnym kluczowym etapem postępowania będzie wymierzenie kary w październiku, a następnie zapowiedziana apelacja.
Źródła:
- Associated Press - relacja z wyroku skazującego, reakcji na sali sądowej, zapowiedzianej apelacji oraz kluczowych argumentów stron (link)
- Associated Press - przegląd zakończenia postępowania dowodowego, zeznań oraz roli wcześniejszych wypowiedzi Davisa w sprawie (link)
- Associated Press / WTOP - decyzja sądu w sprawie wykorzystania wspomnień "Compton Street Legend" oraz sporów dotyczących wypowiedzi z 2008 i 2009 roku (link)
- Associated Press / The Washington Post - decyzja sędzi Carli Kierny dotycząca dopuszczalności rozmowy Davisa ze śledczymi z 2008 roku (link)
- Associated Press - tło aresztowania Duane'a Davisa w 2023 roku i chronologia wieloletniego śledztwa (link)
- Nevada Legislature - przepisy NRS 195.020 dotyczące odpowiedzialności osób pomagających, zachęcających lub nakazujących popełnienie przestępstwa (link)
- Nevada Legislature - NRS 200.030, ramy prawne dotyczące zabójstwa pierwszego stopnia i możliwych kar (link)