Panam Sports Week w Limie zgromadził liderów sportu obu Ameryk: w centrum uwagi przyszłość Igrzysk, sportowcy i zarządzanie
Od 23 do 28 sierpnia 2026 roku Lima jest centrum dyskusji na temat kierunku, w którym w nadchodzących latach będzie rozwijał się sport panamerykański. Panam Sports Week zgromadził prezesów i sekretarzy generalnych narodowych komitetów olimpijskich, przedstawicieli sportowców, członków Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego oraz innych liderów organizacji sportowych z całych Ameryk. Zgodnie z programem opublikowanym przez Panam Sports uczestnicy w stolicy Peru dyskutowali o przyszłości Igrzysk Panamerykańskich i Panamerykańskich Igrzysk Juniorów, pozycji sportowców w systemie podejmowania decyzji, dobrym zarządzaniu, zrównoważonym finansowaniu, transformacji cyfrowej oraz wzmacnianiu 41 narodowych komitetów olimpijskich tworzących organizację kontynentalną. Szczególną część tygodnia poświęcono równości płci i bezpieczeństwu sportowców, natomiast kierownictwo Panam Sports odwiedziło również infrastrukturę, która będzie wykorzystywana podczas Igrzysk Panamerykańskich Lima 2027. Program kończy się 64. Zgromadzeniem Ogólnym Panam Sports 27 i 28 sierpnia, najwyższym forum zarządzającym organizacji, na którym podejmowane są decyzje mające bezpośrednie konsekwencje dla przyszłych zawodów i instytucji sportu panamerykańskiego.
Sam Panam Sports zapowiedział ten format jako pierwsze wydarzenie tego rodzaju w historii organizacji, pomyślane nie tylko jako cykl spotkań, lecz także jako próba połączenia różnych systemów sportowych kontynentu wokół wspólnych celów. Oficjalny program rozpoczął się przyjazdem uczestników 23 sierpnia, natomiast merytoryczne dyskusje otwarto dzień później konsultacjami pod nazwą "Forward Together". Organizacja poinformowała, że w rozmowach uczestniczyli liderzy narodowych komitetów olimpijskich, przedstawiciele sportowców i członkowie Ruchu Olimpijskiego, z zamiarem stworzenia wspólnych ram działania do 2034 roku. Dyskusje podzielono na pięć obszarów, od samych Igrzysk i roli sportowców po zarządzanie, rozwój komercyjny i modernizację instytucjonalną. Wnioski tych grup roboczych przedstawiono 26 sierpnia, przed końcową częścią tygodnia i posiedzeniem Zgromadzenia Ogólnego.
Pięć obszarów, które powinny wyznaczyć kierunek do 2034 roku
Najobszerniejsza część Panam Sports Week dotyczyła pytania, jak dostosować kontynentalny system sportowy do coraz bardziej złożonych warunków finansowych, technologicznych i organizacyjnych. Zgodnie z wnioskami opublikowanymi przez Panam Sports pierwsza grupa robocza zajmowała się Igrzyskami Panamerykańskimi i Panamerykańskimi Igrzyskami Juniorów oraz możliwościami dokładniejszego mierzenia ich wpływu sportowego, społecznego i finansowego. Wśród proponowanych zobowiązań znajdują się jaśniejsze kryteria włączania i wyłączania dyscyplin z programu, bardziej przejrzyste przedstawianie przychodów i kosztów według dyscyplin oraz mierzalne zobowiązania miast gospodarzy związane z dziedzictwem po zakończeniu zawodów. Organizacja chce także w większym stopniu doceniać wyniki zawodów regionalnych oraz ich związek z kwalifikacjami do Igrzysk Olimpijskich. W tym kontekście Panam Sports wskazuje również na potrzebę systematycznego monitorowania wykorzystania infrastruktury sportowej po Igrzyskach, aby sukces organizacji wydarzenia był oceniany szerzej niż tylko poprzez sam przebieg zawodów.
Druga grupa umieściła sportowców w centrum systemu instytucjonalnego, co było jednym z tematów, które najwyraźniej łączyły różne części tygodnia. Panam Sports podaje, że uczestnicy jako priorytety wskazali demokratycznie wybierane i aktywne komisje sportowców, formalne prawo głosu w narodowych komitetach olimpijskich, profesjonalne standardy ochrony zdrowia psychicznego oraz lepsze planowanie życia po zakończeniu kariery na najwyższym poziomie. Dyskutowano także o wsparciu finansowym, stypendiach, regionalnej współpracy trenerów, czystym sporcie i ciągłej walce z dopingiem. Proponowane wskaźniki obejmują odsetek narodowych komitetów posiadających aktywne komisje sportowców, sposób wyboru ich przedstawicieli oraz liczbę przedstawicieli sportowców przygotowanych do udziału w zarządzaniu. W ten sposób kwestia "głosu sportowców" ma zostać przekształcona z ogólnego celu w zestaw zobowiązań, które można byłoby monitorować i porównywać.
Przejrzystość, wybory i stabilność finansowa
Trzecia grupa robocza była poświęcona dobremu zarządzaniu i wyborom w instytucjach sportowych. Zgodnie z opublikowanymi wnioskami do głównych tematów należały przejrzystość, odpowiedzialność, relacje organów sportowych z rządami, profesjonalizacja zarządzania, sukcesja instytucjonalna, etyka, zarządzanie ryzykiem oraz równość płci na stanowiskach kierowniczych. Jedną z bardziej konkretnych propozycji jest zastosowanie minimalnych standardów przejrzystości wobec wszystkich 41 narodowych komitetów olimpijskich, w tym publikowanie aktualnych i poddanych audytowi sprawozdań finansowych. Panam Sports zapowiedział również opracowanie wytycznych, wzorów i narzędzi, które mają pomagać narodowym komitetom w zarządzaniu, etyce i stabilności finansowej. Ważna część planu dotyczy zachowania wiedzy instytucjonalnej podczas zmian kierownictwa, aby organizacje nie traciły specjalistów, procedur i programów po każdym cyklu wyborczym.
Model komercyjny był osobnym, czwartym tematem, a dyskusja pokazała, jak mocno przyszłość organizacji sportowych coraz bardziej wiąże się z danymi, prawami medialnymi i kanałami cyfrowymi. Panam Sports podaje, że uczestnicy chcą rozwijać wspólny model komercyjny z mechanizmem podziału przychodów, przy większym nacisku na dywersyfikację źródeł finansowania. Wśród priorytetów znajdują się Panam Sports Channel, prawa telewizyjne i cyfrowe, sponsoring, produkty licencjonowane, wykorzystywanie danych jako zasobu komercyjnego oraz jaśniejsze zasady dotyczące praw do wizerunku i przychodów sportowców. Organizacja podkreśla przy tym, że sukcesu nie powinno się mierzyć wyłącznie medalami lub widocznością największych rynków, lecz również zdolnością systemu do finansowego wzmacniania narodowych komitetów o mniejszych możliwościach komercyjnych. Takie podejście powinno ograniczyć różnice między członkami dysponującymi bardzo różnymi budżetami, rynkami i infrastrukturą.
Piąta grupa zajmowała się wzmacnianiem narodowych komitetów olimpijskich, innowacjami i transformacją cyfrową. Plan przewiduje wspólne narzędzie diagnostyczne, za pomocą którego oceniane byłyby możliwości instytucjonalne wszystkich 41 członków, po czym każdy komitet otrzymałby plan rozwoju dostosowany do własnej pozycji wyjściowej. Panam Sports wśród zobowiązań wymienił ciągłe szkolenie trenerów, działaczy i personelu technicznego oraz regularne monitorowanie postępów w realizacji celów na 2034 rok. W dyskusjach pojawiły się również tematy sztucznej inteligencji, śledzenia danych, transferu wiedzy, współpracy regionalnej i zrównoważenia środowiskowego. Wniosek organizacji jest taki, że transformacja cyfrowa nie jest już traktowana jako dodatek do podstawowej działalności, lecz jako jeden z elementów zdolności instytucjonalnej organizacji sportowych.
Równość płci i bezpieczeństwo sportowców jako odrębne, lecz powiązane priorytety
Program 25 sierpnia był podzielony między Forum Kobiet w Sporcie a serię sesji poświęconych bezpiecznemu środowisku sportowemu. Według raportu Panam Sports w części porannej uczestniczyli liderzy sportowi, byli sportowcy i eksperci, którzy dyskutowali o reprezentacji kobiet, dostępie do możliwości oraz ich roli w strukturach kierowniczych. Wśród uczestników i prelegentów byli prezes Panam Sports Neven Ilic, przewodnicząca Komisji Kobiet w Sporcie Alicia Morea, była prezydent Costa Rica Laura Chinchilla, sprinter Asafa Powell oraz liderzy kilku narodowych komitetów olimpijskich. W programie pokazano również przesłania międzynarodowych działaczy sportowych, a dyskusja objęła także kwestię mężczyzn jako sojuszników w promowaniu równości. Głównym przesłaniem forum było to, że liczba kobiet w sporcie wyczynowym i ich reprezentacja w organach podejmujących decyzje nie są tym samym oraz że postęp musi być mierzony na obu poziomach.
Sesje popołudniowe koncentrowały się na ochronie sportowców przed przemocą, molestowaniem i innymi zagrożeniami w środowisku sportowym. Panam Sports podaje, że Nicole Hoevertsz, przewodnicząca jego Komisji Bezpiecznego Sportu i członkini Komitetu Wykonawczego Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, mówiła o wytycznych dla narodowych komitetów olimpijskich i federacji sportowych. Pozostałe prezentacje dotyczyły szkolenia osób odpowiedzialnych za ochronę sportowców, procedur prewencyjnych, rozpoznawania sytuacji ryzykownych oraz reakcji instytucji w przypadku pojawienia się problemu. Jako praktyczny przykład przedstawiono kolumbijski model oparty na pięciu filarach: prewencji, ochronie, równości, integralności i zarządzaniu. W ten sposób bezpieczeństwo sportowców zostało przedstawione jako kwestia standardów organizacyjnych i odpowiedzialności, a nie wyłącznie indywidualnego zachowania.
Lima 2027 jako bezpośredni test planów i dziedzictwa
Panam Sports Week odbywa się w mieście, które za mniej niż rok ponownie będzie gospodarzem Igrzysk Panamerykańskich, dlatego kwestia infrastruktury i gotowości Limy była ważną częścią programu. 26 sierpnia Komitet Wykonawczy Panam Sports odbył posiedzenie, po którym zorganizowano wizytę w Wiosce Panamerykańskiej i kompleksie VIDENA, jednej z kluczowych lokalizacji Igrzysk 2027. Zgodnie z oficjalnym programem Panam Sports celem wizyty było bezpośrednie sprawdzenie przygotowań obiektów sportowych oraz standardów wymaganych do przeprowadzenia zawodów kontynentalnych. Instituto Peruano del Deporte wcześniej poinformował, że organizacja Igrzysk jest prowadzona w koordynacji z Panam Sports i lokalnym komitetem organizacyjnym oraz że część infrastruktury z 2019 roku jest ponownie wykorzystywana i modernizowana. W lipcu 2026 roku IPD i peruwiański Krajowy Urząd ds. Infrastruktury podpisały porozumienie, które według komunikatu IPD przewiduje ponad 145 milionów peruwiańskich soli inwestycji w strategiczne obiekty sportowe, w tym Stadion Narodowy, Coliseo Eduardo Dibós, centrum tenisowe oraz pierwszą w kraju infrastrukturę przeznaczoną specjalnie do krykieta.
Igrzyska Panamerykańskie Lima 2027 odbędą się od 23 lipca do 8 sierpnia, po tym jak Panam Sports i komitet organizacyjny na początku 2026 roku przesunęły pierwotnie planowany termin o jeden tydzień. Zgodnie z oficjalnym harmonogramem sportowym przewidziano 38 dyscyplin sportowych i 58 konkurencji, z udziałem około 6900 sportowców z 41 krajów i delegacji. Zawody rozpoczną się w rzeczywistości przed ceremonią otwarcia: baseball zaplanowano od 21 lipca, a krykiet, który po raz pierwszy będzie częścią Igrzysk Panamerykańskich, od 22 lipca. Uroczyste otwarcie zaplanowano na 23 lipca na Stadionie Narodowym w Limie. Fakt, że miasto ponownie organizuje Igrzyska zaledwie osiem lat po edycji z 2019 roku, nadaje dodatkowego znaczenia dyskusjom o dziedzictwie, ponieważ w praktyce będzie można sprawdzić, w jakim stopniu wcześniej wybudowane obiekty pozostały funkcjonalne i jak mogą zostać dostosowane do nowego cyklu zawodów.
Zgromadzenie Ogólne podejmuje decyzje wykraczające poza jeden tydzień sportowy
Końcową część Panam Sports Week stanowi 64. Zgromadzenie Ogólne Panam Sports, które odbywa się 27 i 28 sierpnia w Limie. Zgodnie z zapowiedzią organizacji wśród ważnych punktów porządku obrad znajdują się decyzje dotyczące reprezentowania Panam Sports w Stowarzyszeniu Narodowych Komitetów Olimpijskich, a także wybór gospodarza Panamerykańskich Igrzysk Juniorów 2029. Początkowo o organizację ubiegały się Ciudad de Guatemala, Rosario i Ciudad de Panamá, jednak 22 lipca Panam Sports ogłosił, że Panama wycofała kandydaturę z powodu czasowego nakładania się planowanego terminu Igrzysk z krajowym procesem wyborczym. W końcowej rywalizacji pozostały więc Rosario w Argentynie i Ciudad de Guatemala. W chwili trwania pierwszego dnia Zgromadzenia 27 sierpnia wynik wyboru gospodarza nie został jeszcze oficjalnie ogłoszony, dlatego decyzja będzie znana po przeprowadzeniu procedury głosowania przewidzianej w programie Zgromadzenia.
Znaczenie spotkania nie ogranicza się więc wyłącznie do przygotowań do Lima 2027. Decyzje i rekomendacje przyjęte w ciągu tygodnia obejmują kwestie, które wpłyną na podział przychodów, standardy zarządzania, pozycję sportowców, rozwój młodych zawodników, bezpieczeństwo środowiska sportowego oraz sposób, w jaki organizacje dostosowują się do ery cyfrowej. Panam Sports łączy w Amerykach 41 narodowych komitetów olimpijskich, a różnice między tymi systemami są duże pod względem wielkości rynku, infrastruktury, możliwości finansowych i zdolności profesjonalnych. Właśnie dlatego jednym z powracających motywów w Limie było tworzenie wspólnych standardów przy różnych modelach wdrażania, zależnych od możliwości poszczególnych członków. To, czy szeroki zestaw wniosków z Panam Sports Week przełoży się na mierzalne zmiany, będzie zależało od tego, w jakim stopniu zapowiedziane wskaźniki, terminy i zakresy odpowiedzialności zostaną włączone do codziennej pracy organizacji kontynentalnej i jej członków po zakończeniu Zgromadzenia 28 sierpnia.
Źródła:
- Panam Sports - oficjalna zapowiedź Panam Sports Week, program wydarzenia i tematy 64. Zgromadzenia Ogólnego (link)
- Panam Sports - wnioski z inicjatywy "Forward Together" oraz pięć grup priorytetów rozwoju organizacji do 2034 roku (link)
- Panam Sports - raport z Forum Kobiet w Sporcie oraz sesji dotyczących bezpiecznego środowiska sportowego, które odbyły się 25 sierpnia 2026 roku (link)
- Panam Sports - oficjalny harmonogram i podstawowe informacje o Igrzyskach Panamerykańskich Lima 2027 (link)
- Panam Sports - informacje o wycofaniu Ciudad de Panamá z kandydatury do organizacji Panamerykańskich Igrzysk Juniorów 2029 oraz o pozostałych kandydatach (link)
- Instituto Peruano del Deporte - oficjalne informacje o inwestycjach w infrastrukturę sportową przed Lima 2027 (link)